Mistrz Tradycji „Stare rzemiosło – ceramika kaszubska” to projekt, dzięki któremu nasza profesjonalna ceramiczka Małgorzata Kaszubowska – Ambasadorka Kultury Pomorza, przekazuje swoją wiedzę i utrwala tradycje lokalne i regionalne w dziedzinie ceramiki kaszubskiej.
Ceramika kaszubska to unikalna sztuka wyrabiania naczyń glinianych niezwykle pięknych a zarazem praktycznych. Resztki naczyń glinianych znajdowanych podczas prac ziemnych czy wykopalisk archeologicznych potwierdzają iż, sztuka ta od dawna praktykowana była na Pomorzu. Sprzyjały temu liczne złoża szarych iłów – czyli naturalnych, czystych i drobnoziarnistych skał osadowych składających się z minerałów ilastych i domieszek kwarcu. Był to materiał niezwykle plastyczny, lepki i łatwo poddający się formowaniu oraz charakteryzował się nieprzepuszczalnością wody oraz mocnym pęcznieniem pod jej wpływem.
Glina to mieszanina. Oprócz iłu zawiera znaczne ilości piasku, mułu oraz innych minerałów i cząstek organicznych. Przez to jest mniej plastyczna, łatwiej przepuszcza wodę i jest bardziej sypka od iłu.
Następny pracowity miesiąc pod okiem Mistrza Tradycji Małgorzaty Kaszubowskiej. Tym razem uczestniczki pracowały nad naczyniami do przechowywania oleju lub octu. Powstałe dzbanki i butelki zostały pokryte angobą – tzw. pobiałką, czyli płynną masa z gliny i wody, (pobiałkę można wzbogacić pigmentami).
Angoba służy do zdobienia ceramiki, nadając jej pożądany kolor i maskując niedoskonałości. Nakłada się ją na surowe lub wstępnie wypalone naczynia przed nałożeniem szkliwa lub ostatecznym wypaleniem.
Pobiałka używana jest często do tworzenia wzorów np. w technice sgraffito (wydrapywanie wzorów) lub przy przecierkach. Pozwala na jednolite zmienienie koloru całego naczynia np. z ciemnej gliny na białą. Pokrywa się nią również dachówki ceramiczne w celach dekoracyjnych oraz ochronnych, uzyskując przy tym matową strukturę.
Angoba w przeciwieństwie do szkliwa, po wypaleniu pozostaje matowa i przepuszcza wilgoć. Połysk pozyskuje się poprzez dodatkowe pokrycie szkliwem bezbarwnym.
A na zakończenie weekendowego spotkania mała niespodzianka. W naszej pracowni ceramicznej pojawiła się MYSZ! I to jaka! Całkiem spora, śliczna i błyszcząca. I gorąca! Prosto z pieca :D
Kolejne spotkanie i następne umiejętności. Tym razem nauka szkliwienia!
Szkliwienie ceramiki to technika pokrywania wypalonej gliny (biskwitu) warstwa płynnego szkliwa. Nałożona powłoka stapia się w wysokiej temperaturze, tworząc szczelną, szklaną osłonę. Dzięki temu naczynia stają się wodoodporne, bezpieczne do kontaktu z żywnością i zyskują swój ostateczny, dekoracyjny charakter.
Dziewczyny szkliwiły wytworzone i wypalone wcześniej próbniki. Lekko wypukłe, małe miseczki na nóżce mogą służyć do odkładania drobiazgów, cukierków itp. Z elementem dekoracyjnym, powstałym przy użyciu specjalnych wałków, mini miseczki zyskały na swym wygladzie.
Uczestniczki kursu poznały również technikę zdobienia naczyń przy użyciu tzw. separatora. Jest to specjalna farba, często biała lub czarna, tworząca bariery uniemożliwiające mieszanie się różnych kolorów szkliw na jednym naczyniu. Mistrz Małgorzata pokazała jednak inny, naturalny trik do tego rodzaju pracy. Okazuje się, że użycie zwykłego ołówka czy wosku doskonale oddziela malowane powierzchnie i nie pozwana na niekontrolowane łączenie kolorowych szkliw.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.
Fotorelacja z realizacji projektu Mistrz Tradycji 2026 - Stare rzemiosło - ceramika kaszubska - czerwiec 2026
