Stare rzemiosło – ceramika kaszubska  z Programu „Kultura ludowa i tradycyjna – Mistrz Tradycji 2026”

Kolejny miesiąc realizacji projektu Mistrz Tradycji 2026 z Małgorzatą Kaszubowską z przekazu wiedzy i utrwalania tradycji lokalnej i regionalnej w dziedzinie ceramiki kaszubskiej.

Podczas pierwszego spotkania weekendowego nowe „depozytariuszki wiedzy i umiejętności” zapoznały się z techniką tworzenia naczyń i dekoracji z płata.

Technika z płata gliny – polega na rozwałkowaniu gliny na jednolitą grubość oraz wycinaniu z niej elementów, z których powstają trójwymiarowe formy. Jest to jedna z najbardziej wszechstronnych metod rękodzieła wykorzystywanych także na Kaszubach, idealna do tworzenia naczyń o nieregularnych kształtach, takich jak proste kubki, wazony czy patery.

Najpierw glina jest rozwałkowywana przy użyciu drewnianego wałka i mierzona za pomocą listew dystansowych, które zapewniają równą grubość materiału. Przed wycięciem poszczególnych elementów można na płacie odcisnąć fakturę z tkaniny, koronki, liści, stempli i temu podobnych rzeczy, co nadaje pracy wyjątkowego charakteru.

Kolejnym etapem pracy z glinianym płatem jest wycinanie poszczególnych elementów np. dno i ścianki wg przygotowanych szablonów, a następnie łączenie krawędzi za pomocą tzw. szorstkowania – czyli nacinania oraz smarowania płynną gliną zwaną szlikierem. Tak powstałą pracę wygładza się za pomocą cykliny lub wilgotnej gąbki.

Cyklina do ceramiki to podręczne, płaskie narzędzie do kształtowania, wygładzania i zbierania nadmiaru gliny podczas pracy na kole garncarskim lub przy modelowaniu ręcznym. Pomaga usunąć ślady po palcach i wyrównać krzywizny na zewnątrz oraz wewnątrz naczynia. Pozwala zeszlifować lub ściąć zbyt grubą warstwę surowca, aby nadać ściankom jednolitą grubość.  Cyklina przy dociskaniu jej do naczynia zagęszcza cząsteczki gliny, uszczelnia je i wzmacnia. 

W kolejnym dniu spotkania weekendowego uczestniczki wykorzystały poznane do tej pory metody do tworzenia kaszubskich aniołów :)

 

Drugi weekend spotkań z Mistrzem Tradycji Małgorzatą Kaszubowską upłynął na tworzeniu glinianych prac metodą raku.

Tym razem uczestniczki warsztatów tworzyły prace gliniane z dodatkiem tzw. szamotu.

Szamot – to wypalona i zmielona glina, która służy do zwiększania wytrzymałości wyrobów ceramicznych i zapobiega ich pękaniu czy powstawaniu rys. Jest to szczególnie ważne przy wypale na biskwit w bardzo wysokich temperaturach.

Wypał na biskwit (biszkwit) – to pierwszy etap utrwalania gliny, który polega na podgrzaniu wysuszonych prac w piecu do ceramiki w temperaturze 900-1000*C. Taki wypał zapewnia całkowite odparowanie wilgoci i utwardzenie wyrobu (biskwitu) na tyle, by bezpiecznie nanosić szkliwo lub farby, nie rozpuszczając przy tym gliny.

Powstałe prace gliniane z dodatkiem szamotu: ryby, lampiony lub dwa w jednym – stanowią podstawę do nauki kolejnej metody zwanej techniką raku. Jet to bardzo ciekawa i widowiskowa technika, zwana też tańcem gliny z ogniem, ale o tym napiszemy później. :D

Fotorelacja z realizacji projektu Mistrz Tradycji 2026 - Stare rzemiosło - ceramika kaszubska - maj 2026